บทที่ 444 คลังหลวงที่มิอาจเลี้ยงดูราษฎร
ผลกระทบจากการขาดแคลนเสบียงรุนแรงกว่าที่หลี่เยว่หานคาดการณ์ไว้มาก
ราษฎรในเมืองหลวงส่วนใหญ่ไม่มีที่ดินทำกินเป็นของตนเอง พวกเขาอาศัยการรับจ้างหาเลี้ยงชีพ เมื่อได้เงินมาก็นำไปซื้อธัญพืชและน้ำมันจากร้านค้าของทางการ แม้แต่ผู้ที่ย้ายมาจากไร่นอกเมือง ส่วนใหญ่ก็มักจะขายที่ดินให้เศรษฐีที่ดินไปแล้ว หรือไม่ก็ปล่อยเช่าเพื่อรอรับเงินหรือผลผลิตเป็นค่าเช่ารายปี
อีกทั้งร้านเสบียงของทางการมักจะรับซื้อผลผลิตในราคาสูงกว่าปกติเป็นระยะ เพื่อรักษาสมดุลราคาเสบียงในเมือง และเพื่อช่วยเหลือราษฎรที่ขัดสนเงินทองเร่งด่วน ซึ่งมักจะถูกร้านค้าเอกชนกดราคาจนต่ำเตี้ยเรี่ยดิน ดังนั้น หากมองในแง่หนึ่ง ร้านเสบียงของทางการจึงตกอยู่ในสภาวะขาดทุนมาโดยตลอด แน่นอนว่าเรื่องนี้ไม่นับรวมถึงการเกณฑ์ส่วยเสบียง
หลี่เยว่หานเริ่มวางแผนกว้านซื้อเสบียงอย่างเงียบเชียบมาตั้งแต่ฤดูเก็บเกี่ยว เสบียงที่รวบรวมได้ถูกนำไปซ่อนไว้ในที่ลับตาอย่างมิดชิด แม้ในช่วงแรกเจ้าหน้าที่ร้านเสบียงของทางการจะสังเกตเห็นว่าปีนี้รวบรวมเสบียงได้น้อยกว่าปีก่อน ๆ แต่เมื่อชาวบ้านที่ได้รับผลประโยชน์จากหลี่เยว่หานต่างนัดแนะกันให้การว่าปีนี้ผลผลิตไม่ดี จึงต้องเก็บเสบียงไว้กินเองที่บ้านให้มากขึ้น ทางการจึงมิได้สงสัยสิ่งใด
หากคนเพียงหนึ่งหรือสองคนพูดเช่นนี้ อาจฟังดูเลื่อนลอย
แต่เมื่อคนนับร้อยพูดเป็นเสียงเดียวกัน ย่อมกลายเป็นความจร
